XanTheater

  • Η ρήση "δρυός πεσούσης πας ανήρ ξυλεύεται" βρήκε εφαρμογή (και) στον ΣυΡιζΑ Ξάνθης
  • Το καλό είναι ότι μετά τις εκλογές θα εξαφανιστούν από τα γραμματοκιβώτια, όπως πριν από λίγο καιρό χάθηκαν και οι επίδοξοι δήμαρχοι και σύμβουλοι...
  • Νέες μέρες δόξας για ηλεκτρονικά -και όχι μόνο- γραμματοκιβώτια που λαμβάνουν καθημερινά πλέον την αγάπη άγνωστων μέχρι χθες θαυμαστών τους...
  • Δεν έχουν ώρα ανάρτησης (πονηρά σκεπτόμενοι), γράφουν όμως "συμβαίνει αυτή την ώρα"! Κι ο αναγνώστης συγχύζεται (και με τις δύο έννοιες της λέξης)...
  • Το είδαν στο indeXanthi.gr και τους άρεσε. Προσέτρεξαν στην πηγή, το έκαναν copy-paste αλλά... ξέχασαν να την αναφέρουν. Όπως κάνουν καθημερινά...

Myblogs.gr

Νίκος

Με την καθαρή Δευτέρα -που γιορτάζεται 48 μέρες πριν από το Πάσχα- ξεκινά η σαρακοστή για την ορθόδοξη εκκλησία. Ονομάστηκε έτσι γιατί οι χριστιανοί "καθαρίζονταν" πνευματικά και σωματικά, μέσα από μια νηστεία που ξεκινά και διαρκεί για σαράντα μέρες.

Την καθαρή Δευτέρα συνηθίζεται να τρώγονται λαγάνα (άζυμο ψωμί που παρασκευάζεται μόνο εκείνη τη μέρα), ταραμάς και άλλα νηστίσιμα φαγώσιμα, κυρίως λαχανικά, όπως και φασολάδα χωρίς λάδι. Επίσης συνηθίζεται το πέταγμα χαρταετού.

Από παλιά η ημέρα αυτή πέρασε στη συνείδηση του λαού σαν μέρα καθαρμού. Οι βυζαντινοί την ονόμαζαν "Απόθεση-Απόδοση" και τελούσαν δρώμενα. Τραγουδούσαν σχετικά άσματα από τα οποία έχουν σωθεί μικρά μέρη μέχρι στις μέρες μας. «Ίδε το έαρ το καλόν πάλιν επανατέλλει, φέρον υγείαν και χαρά και την ευημερίαν».
Κούλουμα ονομάζεται η καθαροδευτεριάτικη έξοδος στην εξοχή και το πέταγμα του αετού, που είναι ένα μεταγενέστερο έθιμο. Οι χριστιανοί βγαίνουν στην εξοχή κατά παρέες, παίρνοντας μαζί τους νηστίσιμα φαγητά και το ρίχνουν στην διασκέδαση και τον χορό. Τα κούλουμα από τόπο σε τόπο γιορτάζονται διαφορετικά, με διάφορες εκδηλώσεις. Παντού όμως επικρατούν κέφι, χορός και τραγούδι. Για την ετυμολογία της λέξης "κούλουμα" υπάρχουν πολλές εκδοχές. Κατά τον Νικόλαο Πολίτη, πατέρα της ελληνικής λαογραφίας, η λέξη προέρχεται από το λατινικό "cumulus" (κούμουλους) που σημαίνει σωρός, αφθονία αλλά και το τέλος. Εκφράζει δηλαδή το τέλος, τον επίλογο της αποκριάς. Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή προέρχεται από μια άλλη λατινική λέξη, την λέξη «κόλουμνα» δηλαδή «κολώνα». Κι αυτό επειδή το πρώτο γλέντι της καθαρής Δευτέρας στην Αθήνα, έγινε στους στύλους του Ολυμπίου Διός. Μια άλλη εκδοχή είναι πως ονομάστηκε έτσι επειδή οι νοικοκυρές καθάριζαν τα σκεύη τους όλη μέρα από το φαγοπότι της αποκριάς.

Τα Κούλουμα μπορεί να έχουν ρίζες στην Αθήνα, ωστόσο οι εορτασμοί γίνονται σε όλη την Ελλάδα. Στα περισσότερα ελληνικά νοικοκυριά συνηθίζεται το νηστίσιμο φαγοπότι της Δευτέρας, από το οποίο δεν λείπουν οι λαγάνες, ο ταραμάς, ο χαλβάς και τα καλαμαράκια.
Έθιμα της Καθαρής Δευτέρας

Βόνιτσα - το έθιμο του «Αχυρένιου Γληγοράκη»: Ο Γληγοράκης λέγεται ότι ήταν ψαράς και απαρνήθηκε τη θάλασσα ψάχνοντας τη μοίρα του στη στεριά. Οι σημερινοί ψαράδες της Βόνιτσας καταδικάζουν αυτήν του την πράξη και κάθε τέτοια μέρα τον τιμωρούν. Φτιάχνοντας λοιπόν έναν αχυρένιο ψαρά, τον δένουν σ’ ένα γάιδαρο και τον γυρνούν σε όλο το χωριό. Όσο περνά η μέρα στήνουν μεγάλο γλέντι με τραγούδι και χορό και στη συνέχεια ρίχνουν τον καημένο τον Γληγοράκη σε μια βάρκα που φλέγεται στα ανοιχτά.

Ο «Βλάχικος γάμος» της Θήβας: Το έθιμο αυτό χρονολογείται από το 1830 και έχει να κάνει με τα προξενιά που γίνονταν τότε. Σήμερα πραγματοποιείται παραδοσιακά με το ξύρισμα του γαμπρού και το στόλισμα της νύφης η οποία στην πραγματικότητα είναι άνδρας. Παράλληλα όλοι οι παρευρισκόμενοι γιορτάζουν τα Κούλουμα με σατιρικά τραγούδια και πολύ χορό.

Οι μουντζούρηδες στον Πολύσιτο της Ξάνθης: Εδώ η προετοιμασία ξεκινά από την προηγούμενη μέρα με την παρασκευή της παραδοσιακής λαγάνας και το βράσιμο της φασολάδας από τις γυναίκες του χωριού, για να προσφέρουν στους επισκέπτες τους την επόμενη μέρα. Τους επισκέπτες περιμένει μια έκπληξη, αφού τους υποδέχονται δύο μεταμφιεσμένοι οι οποίοι προσπαθούν να τους μουντζουρώσουν με την καπνιά από το καζάνι που έβραζε η φασολάδα, έτσι ώστε όλοι να γιορτάσουν την καθαρή Δευτέρα μασκαρεμένοι.

Το έθιμο του «Αγά» στα Μεστά της Χίου: Το έθιμο του Αγά έχει ρίζες στην τουρκοκρατία και μέχρι σήμερα είναι το ίδιο διασκεδαστικό την ημέρα της Καθαρής Δευτέρας. Ο Αγάς εισβάλει στο χωριό με τη συνοδεία του και παίρνει θέση στην κεντρική πλατεία. Εκεί μαζεύεται ο κόσμος όπου “δικάζεται” για διάφορα παραπτώματα που του καταλογίζονται και πληρώνει το ανάλογο πρόστιμο! Από αυτή τη διαδικασία δε γλιτώνει κανείς από τους παρευρισκόμενους. Τα χρήματα που μαζεύονται από τα υποτιθέμενα πρόστιμα καταλήγουν στο ταμείο του πολιτιστικού συλλόγου του χωριού. Ένα πρωτότυπο έθιμο με πολύ χιούμορ και κοινωφελές έργο παράλληλα.
Σταυρούπολη Ξάνθης: Κάθε χρόνο γίνεται το έθιμο της καμήλας στην κεντρική πλατεία του οικισμού. Κατά την τέλεση του δρώμενου συμμετέχουν οι κάτοικοι μαζί με τους επισκέπτες, μεταμφιεσμένοι, κάνοντας διάφορους ήχους και μουτζουρώνοντας ο ένας τον άλλο σε μια παρέλαση χρωμάτων και χαράς, με οδηγό ένα ομοίωμα καμήλας κι έναν ενήλικο να παριστάνει τον καμηλιέρη Άραβα. Στο τέλος της πομπής μοιράζονται στους παρευρισκόμενους δωρεάν νηστίσιμα εδέσματα και άφθονο κρασί.
Δράμα: Στο δημοτικό διαμέρισμα Χωριστής του δήμου Καλαμπακίου Δράμας, διοργανώνεται μεγάλη καρναβαλική παρέλαση το μεσημέρι.
Νάουσα: Και την καθαρή Δευτέρα θα κυκλοφορούν ελεύθερα τα μπουλούκια χωρίς το προσωπείο, παρασύροντας τους επισκέπτες σε ένα ξέφρενο γλέντι.
Κοζάνη: Ο δήμος προσφέρει νηστίσιμα εδέσματα και χαρταετούς στο πάρκο Αγίου Δημητρίου από το μεσημέρι.

Γρεβενά: Από το πρωί γιορτάζουν οι κάτοικοι και οι επισκέπτες τα κούλουμα στην πλατεία Ελευθερίας με χάλκινους ήχους.

Σοχός Θεσσαλονίκης: Οι εκδηλώσεις ξεκινούν από το πρωί της καθαρής Δευτέρας. Την αρχή κάνουν τα μουσικοχορευτικά συγκροτήματα, ενώ το μεσημέρι εμφανίζονται οι “Κουδουνοφόροι” για να ξεσηκώσουν τους επισκέπτες.
Λεπτοκαρυά Πιερίας: Οι εκδηλώσεις ξεκινούν από το πρωί, ενώ το μεσημέρι γίνεται η παρέλαση των καρναβαλιστών. Σαρακοστιανά εδέσματα μοιράζονται επίσης στον Πλαταμώνα, το Λιτόχωρο, τη Σκοτίνα, τον Παντελεήμονα και τους Πόρους, ενώ το απόγευμα στην πλατεία του Δίου γίνεται διαγωνισμός αερόστατου.
Σκύδρα Πέλλας: Από το πρωί ο δήμος μοιράζει φασολάδα, λαγάνα και άφθονο κρασί στους επισκέπτες που χορεύουν με μουσική από τοπικά συγκροτήματα.
Παναγιά Θάσου: Διοργανώνονται λαογραφικές και διονυσιακές εκδηλώσεις. Οι κάτοικοι τιμούν τον αρχαίο θεό Διόνυσο με ποικίλες εκδηλώσεις, παρέλαση αρμάτων, παραδοσιακούς χορούς και τραγούδια.

 

Καλαϊδόπουλος
Vatzip